การอ่านคิด วิเคราะห์ข่าว

หลักการอ่านและพิจารณาข่าว

ความหมายของข่าว

  ข่าว  ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน   ๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า   คำบอกเล่าเรื่องราว  ซึ่งโดยปรกติมักเป็นเรื่องเกิดใหม่หรือเป็นที่สนใจ, คำบอกกล่าว, คำเล่าลือ  คำว่า  ข่าว

ถ้ามองในแง่ของการสื่อสารข้อมูล  ก็จัดว่าเป็นข้อมูลชนิดหนึ่งที่จะต้องมี ผู้ที่ทำให้เกิดข่าว  ผู้ส่งข่าว สื่อกลางที่ใช้ในการส่งข่าว  และผู้รับข่าว  ในระหว่างสงครามข่าวส่วนใหญ่จะเป็นข้อมูลของฝ่ายตนเอง และฝ่ายตรงข้าม

ประเภทของข่าว

ในปัจจุบันเรามีข่าวสารหลากหลายประเภทมากมาย ตามแต่ที่ผู้คนจะต้องการรู้  เช่น

·         ข่าวการเมือง จะเป็นการเคลื่อนไหวของพรรคการเมือง  นักการเมือง  กระบวนการต่างๆ

ทางการเมือง

·         ข่าวสังคม จะเป็นข่าวที่เกี่ยวข้องกับบุคคลที่เป็นที่จับตามองของสังคม  เช่น  กลุ่มไฮโซ

นักธุรกิจ

·         ข่าวเศรษฐกิจ จะเป็นข่าวความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจ  การเงิน  ราคาสินค้า  ดัชนีที่ใช้วัด ค่าทางเศรษฐกิจต่างๆ

·         ข่าวอาชญากรรม เป็นข่าวอีกประเภทหนึ่งที่มีคนนิยมอ่านจะเกี่ยวข้องกับ  คดีอาชฌากรรมกต่างๆ การเข้าจับกุมคนร้าย

·         ข่าวบันเทิง เป็นข่าวยอดนิยมของคนไทย เนื่องจากจะเป็นเรื่องราวในวงการบันเทิงของดารา นักร้อง ศิลปิน ผู้ที่เป็นที่ชื่นชอบ รวมถึง เรื่องคาวๆ ของวงการด้วย

·         ข่าวกีฬา เป็นข่าวที่รายงานเกี่ยวกับเรื่องกีฬาต่างๆ ยิ่งถ้ามีการแข่งขันกีฬาใหญ่ๆ เช่น โอลิมปิก หรือ ฟุตบอลโลก ข่าวเหล่านี้จะเป็นที่ต้องการอย่างมาก

·         ข่าวการศึกษา  เป็นข่าวเกี่ยวกับวงการการศึกษา  เช่น มหาวิทยาลัย นักเรียนทุน

·         ข่าวสุขภาพ  เป็นข่าวเกี่ยวกับด้านสุขภาพร่างกาย  ความเป็นอยู่  อาหาร

นอกจากนี้ก็ยังมีข่าวบางประเภทที่มีอยู่ในสังคม เช่น ข่าวลือ ซึ่งมักเกิดกรณีที่มีเรื่องที่คลุมเครือ หรือมีเหตุระหองระแหงต่างๆ

http://th.wikipedia.org/wiki

คุณสมบัติของข่าว

ในการพิจารณาคัดเลือกเรื่องราวที่จะนำมาตีพิม

เป็น

ข่าวนั้น นอกจากจะต้องพิจารณาเรื่ององค์ประกอบของข่าวแล้ว ยังต้องพิจารณาด้านคุณภาพของข่าวด้วย ข่าวที่ดีควรมีคุณสมบัติดังนี้

๑. มีความถูกต้องครบถ้วน (Accurracy)  ทุกรายละเอียดของข่าวไม่ว่าจะเป็นชื่อแหล่งข่าว ตำแหน่ง  หรือความคิดเห็น จะต้องถูกรายงานอย่างถูกต้องครบถ้วน เป็นข้อเท็จจริง  ไม่ถูกบิดเบือน

๒. มีความสมดุลและเป็นธรรม (Balance and Fairness) ผู้รายงานข่าวต้องนำเสนอข่าวทุกแง่ทุกมุมอย่างสมดุล เช่น เรื่องที่เสนอความขัดแย้ง  ก็ต้องนำเสนอความคิดเห็นของทั้งสองฝ่ายที่โต้แย้งกันอย่างสมดุลและเป็นธรรม

๓. มีความเที่ยงตรง  (Objectivity)  รายงานข่าวอย่างตรงไปตรงมาอย่างปราศจากอคติใดๆ ไม่สอดแทรกความคิดเห็นส่วนตัวของผู้รายงานข่าวเข้าไปในข่าว

๔. เข้าใจง่าย  กะทัดรัด และชัดเจน (Simplicity, Concise, and Clear)  การรายงานข่าวต้องเข้าใจง่าย  ให้ผู้อ่านสามารถจับประเด็นได้เร็ว  ด้วยประโยคกะทัดรัด  แจ่มแจ้ง

๕. ความใหม่สดทันต่อเหตุการณ์  (Recentness)  ข่าวที่นำเสนอต้องใหม่  สด   

ทันเหตุการณ์  เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบัน  หนังสือพิมพ์แต่ละฉบับจึงแข่งขันกันในเรื่องความรวดเร็วของการนำเสนอข่าวให้ถึงมือผู้อ่านเร็วที่สุด

๖. ข่าวต้องมี ๕W ๑H ได้แก่ Who What Where When Why และ How เพื่ออธิบายว่าใคร  ทำอะไร  ที่ไหน  เมื่อใด  ทำไมจึงเกิดเหตุการณ์นั้นขึ้น  และเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นอย่างไร

โครงสร้างของข่าวและการใช้ภาษา

ข่าวประกอบด้วยส่วนสำคัญ  ๔  ส่วน  ซึ่งแต่ละส่วนมีลักษณะการใช้ภาษา  ดังนี้

๑. พาดหัวข่าว (Headline ) คือ  การนำประเด็นสำคัญของข่าวมาพาดหัวหนังสือพิมพ์ เพื่อให้ผู้อ่านทราบว่าวันนี้เกิดอะไรขึ้นบ้าง   โดยใช้ตัวอักษรตัวใหญ่กว่าธรรมดา  ใช้เพียงข้อความสั้นๆ แต่สามารถเสนอสาระสำคัญให้แก่ผู้อ่านได้พิจารณาเลือกอ่านรายละเอียดข่าวที่ตนสนใจได้   ทั้งยังสามารถบอกภาพลักษณ์ของหนังสือพิมพ์ฉบับนั้นๆ ด้วย

 การพาดหัวข่าวจะต้องใช้ทักษะการเลือกถ้อยคำภาษาอย่างมาก   เพราะต้องดึงดูดความสนใจและกระทบต่อความรู้สึกของผู้อ่านไปพร้อมๆ  กับการใช้ถ้อยคำที่สั้นที่สุดให้สามารถอธิบายเนื้อความข่าวได้มากที่สุด   โดยอาจใช้คำที่รุนแรง   คำแสลง   ภาษาเฉพาะกลุ่ม   ใช้สำนวน   หรือเครื่องหมายวรรคตอนต่างๆ เช่น

“ปรับครม.เละ ‘กร’ ลุยสุวัจน์”,

“ตื่นทารกประหลาด 3 หัว 2 ขา”    เป็นต้น

๒. ความนำข่าว (Leads)   หรือวรรคนำ คือ  สาระสำคัญของเนื้อหาข่าวที่เขียนโดยย่อเพื่อสร้างความเข้าใจทั่วๆ ไปแก่ผู้อ่าน   แบ่งเป็น

“ความนำข่าวแบบสรุป” จะต้องตอบคำถาม ๕W ๑H ได้แก่  การเขียนความนำข่าวที่มีเนื้อหาเดียวจะใช้วิธีการนี้  แต่ในกรณีข่าวนั้นๆ  มีหลายเนื้อหา จะใช้วิธีสรุปเรื่องราวของทุกเนื้อหาแล้วนำมาเรียงร้อยเข้าด้วยกัน การเขียนความนำแบบสรุปจะใช้ภาษากระชับรัดกุม ตรงไปตรงมา ใช้คำสั้นแต่มีเนื้อความมาก เข้าใจง่าย

“ความนำข่าวแบบภาพพจน์” ซึ่งเขียนบรรยายหรือพรรณนาภาพเหตุการณ์ เรื่องราว

ที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน ทำให้ผู้อ่านเห็นภาพความเคลื่อนไหว สภาพการณ์ อารมณ์ความรู้สึกของบุคคลต่างๆ ในเหตุการณ์นั้นอย่างแจ่มแจ้ง โดยผู้เขียนจะเริ่มจากการเขียนความนำแบบสรุป แล้วเพิ่มคำกริยา  คำช่วยกริยา  คำขยายกริยา  คำขยายวิเศษณ์  เพื่อเพิ่มเติมความเคลื่อนไหวและความรู้สึกเข้าไป ความนำแบบนี้มักใช้กับข่าวที่นำเสนอเหตุการณ์ที่มีความเคลื่อนไหว  เช่น  ข่าวอุบัติเหตุ  ข่าวชุมนุมประท้วง  เป็นต้น

“ความนำข่าวแบบอัญพจน์” เป็นความนำที่ตัดตอนถ้อยคำของบุคคลสำคัญ   ข้อความในประกาศ แถลงการณ์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสาระสำคัญของข่าวมาเขียนไว้ในเครื่องหมายอัญประกาศ เพื่อให้ผู้อ่านได้ทราบถ้อยคำของบุคคลสำคัญ หรือข้อความต่างๆ อย่างแท้จริง โดยไม่เกิดจากการสรุปหรือตีความของผู้เขียนข่าว

“ความนำข่าวแบบกระแทกกระทั้น” คือ   ความนำที่เริ่มจากความนำแบบสรุป   แล้วเพิ่มคำกริยา คำขยายที่แสดงความหนักแน่นรุนแรง ขึงขังแสดงอารมณ์ความรู้สึกอย่างชัดเจน

“ความนำข่าวแบบให้ภูมิหลัง”   คือ   ความนำข่าวที่ให้ข้อมูลเบื้องต้นของข่าวที่จะนำเสนอต่อไป   เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจเรื่องราวได้ชัดเจนกระจ่างขึ้น

“ความนำข่าวแบบเปรียบเทียบหรือแบบขัดแย้ง”  คือ  ความนำข่าวที่เขียนแสดงภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตั้งแต่  ๒ เหตุการณ์ ซึ่งมีลักษณะเหมือนกัน หรือขัดแย้งกัน และประเด็นดังกล่าวเป็นสาระสำคัญของเรื่องที่เป็นจุดดึงดูดความสนใจของผู้อ่าน เช่น ข่าวสงคราม ข่าวอุบัติเหตุ  เป็นต้น

ภาษาที่ใช้ในการเขียนความนำข่าวต้องเขียนด้วยข้อความที่กระชับรัดกุม   เลือกสรรคำ โดยเฉพาะคำกริยา   วิเศษณ์   ที่ทำให้เห็นภาพ  แฝงอารมณ์ความรู้สึก   เลือกใช้คำสั้นๆ   แต่กินความมาก   คล้ายกับพาดหัวข่าว

๓.  ส่วนเชื่อมความนำข่าวกับเนื้อเรื่อง  (Neck)  เป็นข้อความสั้นๆ ที่เชื่อมระหว่างความนำข่าวกับเนื้อเรื่อง เพื่อให้การเขียนข่าวนั้นเชื่อมโยงอย่างต่อเนื่อง อาจจะมีหรือไม่มีก็ได้

๔.  เนื้อเรื่องหรือเนื้อข่าว (Body) คือส่วนที่อธิบายหรือขยายรายละเอียดของส่วนประกอบอื่นๆ  ข้างต้น  เพื่อให้ผู้อ่านทราบเรื่องราวและเข้าใจลำดับความสำคัญของเหตุการณ์

ที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน

๔.๑ การเขียนเนื้อเรื่องข่าวที่เสนอข้อเท็จจริง จะใช้ถ้อยคำกระชับรัดกุม ตรงไปตรงมา เสนอเฉพาะข้อเท็จจริงโดยใช้วิธีบรรยายโวหาร  ระดับภาษาตั้งแต่กึ่งทางการถึงระดับทางการ

๔.๒   การเขียนเนื้อเรื่องข่าวที่แสดงความเคลื่อนไหว  ผู้เขียนต้องสร้างภาพโดยใช้ถ้อยคำพรรณนาให้เห็นภาพเหตุการณ์อย่างชัดเจน   เน้นที่คำกริยา   เพิ่มคำแสดงอารมณ์   ความรู้สึก   ความคิดเห็นของผู้เขียน เข้าไปในรายงานข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นด้วย ข้อควรระวังคือ ผู้เขียนไม่ควร  สร้างภาพเกินความจริง

๔.๓  การเขียนเนื้อเรื่องข่าวที่เป็นคำพูด  ข้อความส่วนหนึ่งจะเป็นถ้อยคำที่เป็นความคิดเห็นของผู้ให้สัมภาษณ์หรือแหล่งข่าว   ผู้เขียนจะใช้ถ้อยคำกระชับรัดกุม   ภาษาง่ายๆ   สื่อความหมายตรงไปตรงมา   อาจจะมีถ้อยคำแสดงความรู้สึก   อารมณ์ของผู้ให้สัมภาษณ์ปรากฏอยู่ด้วย

หลักปฏิบัติในการอ่านคิดวิเคราะห์ข่าว

๑. กำหนดวัตถุประสงค์  การกำหนดวัตถุประสงค์ในการอ่านเป็นเรื่องที่สำคัญ เพื่อให้ทราบข่าวและความเคลื่อนไหวของเหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น การเมือง สังคมการศึกษา วิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อม

๒.  อ่านพาดหัวข่าว   เป็นการอ่านกวาดสายตาแบบเร็ว ๆ  เพื่อดูว่าแต่ละหน้ามีข่าวสำคัญ ที่น่าสนใจอะไรบ้าง   ถ้าเราอ่านหนังสือพิมพ์เป็นประจำและติดตามเรื่องบางเรื่อง  ผู้อ่านก็สามารถจะพลิกไปหน้านั้นได้ทันที  การอ่านแบบกวาดสายตาเช่นนี้เป็นการเลือกข่าวที่จะอ่าน  โดยดูจากพาดหัวข่าว

๓.  อ่านข่าวนำ  การอ่านข่าวในหน้าแรกมีความสำคัญมาก   เนื่องจากเป็นย่อหน้าสรุปประเด็นสำคัญของข่าว   ซึ่งจะมีรายละเอียดที่บอกว่า   ใคร   ทำอะไร  ที่ไหน  เมื่อไร  อย่างไร  ทำไม  ในการอ่านพยายามตอบคำถามเหล่านี้ให้ได้

๔. วิเคราะห์ประโยค   ในบางครั้งเราอ่านข่าวไม่เข้าใจ  มีปัญหาสืบเนื่องมาจาก โครงสร้างของประโยคซับซ้อน  วิธีการที่จะช่วยให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น  คือ วิเคราะห์ว่าส่วนใดเป็นประธาน  ส่วนใดเป็นกริยาแท้  ส่วนใดเป็นส่วนขยาย  ถ้าวิเคราะห์โครงสร้างหลักได้ก็จะช่วยให้เข้าใจเนื้อหาได้ง่ายขึ้น
           ๕. หาความหมายของศัพท์   ปัญหาอีกเรื่องหนึ่ง  สำหรับผู้อ่านหนังสือพิมพ์  คือ บางครั้ง อ่านพบคำศัพท์ที่ไม่คุ้นเคย  ทำให้เกิดความท้อถอย  คิดว่าอ่านแล้วคงไม่เข้าใจ  ถ้าเป็นคำราชาศัพท์ ผู้อ่านควรเปิดพจนานุกรมและจดคำศัพท์ไว้เพื่อทบทวนความจำ  อย่างไรก็ตามในการอ่านข่าวผู้อ่านควรตรวจสอบความถูกต้องของข้อเท็จจริงในข่าวจากแหล่งข่าวหรือสื่ออื่น ๆ ด้วยเพื่อจะได้รับข่าวสารข้อมูลที่ถูกต้องและเชื่อถือได้มากที่สุด

                                             (พรทิพย์  ศิริสมบูรณ์เวช  และคณะ. ๒๕๔๘ : ๖๒-๖๕)